Alcohol en drugs bekeken door een medische bril
Dr. Paul Calle 15.10.2026

Op donderdag 15 oktober mochten de 66 NEOS Leden van Herentals de spoedarts en
professor dr. Paul Calle verwelkomen voor een bijzonder boeiende, nuchtere en soms confronterende voordracht over een actueel thema: alcohol- en druggebruik in onze samenleving.
Met jarenlange ervaring op de spoedafdeling en als medisch coördinator op grote festivals (waaronder jarenlang I Love Techno) bracht dr. Calle geen moreel belerend betoog, maar een heldere kijk gebaseerd op feiten, cijfers en de dagelijkse medische praktijk.

De grote olifant in de kamer: alcohol

Wanneer we het woord ‘drugs’ horen, denken we spontaan aan illegale substanties, overlast of criminele milieus. Dr. Calle zette de puntjes echter meteen op de i: de meest schadelijke en wijdverspreide drug in onze maatschappij is en blijft alcohol.

• De cijfers spreken voor zich: In Europa sterven dagelijks zo’n 800 mensen aan de directe of indirecte gevolgen van alcohol; dat zijn er ongeveer 40 keer meer dan door illegale drugs. In België eisen alcoholgerelateerde aandoeningen en ongevallen jaarlijks duizenden levens.
• Maatschappelijk aanvaard: Alcohol is overal aanwezig – bij vreugde, verdriet, op café of na de sportclub. Ongeveer 80 tot 90% van de volwassenen drinkt alcohol, en naar schatting 8 tot 10% ontwikkelt vroeg of laat een problematisch gebruik of een verslaving.
• Legaal is niet hetzelfde als ongevaarlijk: Dat alcohol maatschappelijk aanvaard en legaal is, betekent allerminst dat het zonder gezondheidsrisico’s is.

Een wereld vol uppers, downers en ‘designerdrugs’

Dr. Calle gaf een helder overzicht van de verschillende soorten middelen en hun effecten op het menselijk lichaam:

1. Stimulerende middelen (uppers): Middelen zoals amfetamines (speed) en cocaïne jagen het hartritme en de bloeddruk de hoogte in. Dit kan leiden tot levensbedreigende oververhitting (tot 42 °C), hartinfarcten en hersenbloedingen – zelfs bij jonge gebruikers.
2. Verdovende middelen (downers): Hieronder vallen heroïne, alcohol in hogere dosissen en sterke pijnstillers/slaapmiddelen. Het acute gevaar schuilt hier vooral in ademhalingsstilstand en coma.
3. Bewustzijnsveranderende stoffen: Zoals cannabis en hallucinogenen. Dr. Calle waarschuwde dat de cannabis van vandaag niet meer te vergelijken is met die van de jaren '60: het gehalte aan werkzame stof (THC) is door selectieve teelt veel forser geworden, met meer risico op psychoses en ernstige braakklachten (het cannabinoïden-hyperemesissyndroom).
4. Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS): Chemici passen bestaande moleculen minimaal aan om wetgevingen te omzeilen. Deze ‘research chemicals’ worden goedkoop via internet verkocht. Het gevaar is gigantisch: gebruikers weten nooit exact wat of welke dosis ze innemen.

Ook legale geneesmiddelen baren zorgen

Verslaving beperkt zich niet tot het illegale circuit. Dr. Calle wees op het sluipende probleem van slaap- en kalmeermiddelen (zoals benzodiazepines) en zware opioïde pijnstillers (zoals fentanyl en morfine). Wat vaak start als een legitieme medische behandeling, kan bij langdurig gebruik ongemerkt overgaan in een hardnekkige lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid.

Hardnekkige mythes doorprikt

Tijdens de lezing werden verschillende vooroordelen ontkracht:

• "Drugsgebruik is een marginaal fenomeen": Absoluut niet waar. Problematisch gebruik en middelen zoals cocaïne en slaapmedicatie komen voor in álle lagen van de bevolking: van arbeiders tot artsen, rechters en bedrijfsleiders.
• "CBD is een wondermiddel voor alles": Er is een hele commerciële hype ontstaan rond CBD-producten, maar dr. Calle benadrukte dat de wetenschappelijke bewijzen voor de meeste gezondheidsclaims bijzonder mager zijn.
• "Elke dag een glas rode wijn is gezond": Hoewel sommige studies een licht beschermend effect op de bloedvaten suggereren, weegt dit niet op tegen de nadelen (zoals een verhoogd risico op diverse kankers). De huidige Belgische richtlijn luidt dan ook: beperk alcohol tot maximaal 10 standaardglazen per week, drink niet dagelijks en las geregeld enkele alcoholvrije dagen in.

Vragen uit het publiek en nabeschouwing

Tijdens de vragenronde werd dieper ingegaan op speekseltesten in het verkeer, afkickverschijnselen en de praktische richtlijnen voor een standaardglas (waarbij een sterke trappist al snel voor twee of drie standaardglazen telt!).

Het werd een uiterst verhelderende en leerrijke namiddag. Dr. Paul Calle slaagde erin een complex en beladen thema op een toegankelijke, deskundige en nuchtere manier toe te lichten. Een voordracht die de aanwezigen ongetwijfeld stof tot nadenken heeft gegeven!

Tekst en foto's Marc Delaere